Pedagogika i Sztuka

Serdecznie zapraszamy
wszystkich zainteresowanych
(pracowników naukowych, nauczycieli i studentów)
do udziału w międzynarodowej serii wydawniczej
pod redakcją
Urszuli Szuścik i Andrzeja Murzyna
PEDAGOGIKA I SZTUKA
 
Rada Naukowa:  

  • prof. PhDr. Hana Lukášová (Ostravská univerzita, Czech Republic),
  • Doc. PaedDr. Radmila Burkovičová, Ph.D. (Ostravská univerzita, Czech Republic ),
  • Ph.D. Erkki Nevanperä (Director of Education, Teuva Municipality, Finland),
  • prof. zw. dr hab. Maria Dudzikowa ( Uniwersytet Śląski, Katowice),
  • prof. dr hab. Katarzyna Krasoń (Uniwersytet Śląski, Katowice),
  • prof. dr hab. Jadwiga Uchyła Zroski ( Wydział Artystyczny Uniwersytetu Śląskiego, Cieszyn),
  • prof. dr hab. Kinga Łapot -Dzierwa ( Uniwersytet Pedagogiczny, Kraków),
  • prof. dr hab. Mirosława-Zalewska - Pawlak (Uniwersytet Łódzki),
  • prof. dr hab. Hanna Krauze-Sikorska ( Uniwersytet Adama Mickiewicza, Poznań), 
  • prof. zw. dr hab. Katarzyna Olbrycht (WEiNoE Uniwersytet Śląski, Cieszyn),
  • prof. zw. dr hab. Bogusław Śliwerski ( Akademia Pedagogiki Specjalnej, Warszawa),
  • prof. zw. dr hab. Aleksander Nalaskowski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń),
  • dr hab. prof. UŚ Urszula Szuścik (WEiNoE Uniwersytet Śląski, Cieszyn),
  • dr hab. prof. UŚ Andrzej Murzyn (WEiNoE Uniwersytet Śląski, Cieszyn),
  • dr hab. Adama Molenda (Wydział Artystyczny Uniwersytetu Śląskiego, Cieszyn)

 
                                                            Wstęp
Niektórzy współcześni badacze sugerują, że jeden z największych błędów, jakie od dawna popełniają osoby odpowiedzialne za kształcenie i wychowanie kolejnych pokoleń, polega na założeniu, że rozwój intelektualny dziecka powinien być pojmowany jako proces prowadzący stopniowo do osiągnięcia jak największego poziomu racjonalności, która tym samym jest traktowana jako główna cecha dojrzałości i dorosłości. Założenie to jest podstawą postrzegania dzieci – jak pisze irlandzki badacz Kieran Egan w artykule zatytułowanym Ewolucja a wczesne rozumienie: Zaczynamy jako poeci (Evolution and early understanding: we begin as poets) – jako prekursorów racjonalności dorosłych[1]. Postawa taka – pisze dalej Egan - posiada bardzo długą historię, w której decydującą rolę odegrał angielski filozof Herbert Spencer. Badacz podkreśla, że zasady filozofii Spencera pochodzą z postrzegania umysłu dziecka jedynie w kategoriach zdolności logiczno-matematycznych. Odrzucając taką koncepcję, Egan twierdzi jednocześnie, że zasadniczy fakt, który powinien zostać przyjęty jako podstawa działalności edukacyjnej, to poetycka natura każdego człowieka: „Zaczynamy jako poeci, używając technik, które dzięki językowi pozwalają nam nadawać sens naszemu światu. To właśnie poprzez rozwijanie narzędzi i umiejętności, które są podstawowe dla rozwoju języka we wczesnym stadium – opowiadanie, metaforę, rym i rytm, konstruowanie binarne i mediację, tworzenie wizerunków ze słów, afektywna abstrakcja itd. – możemy odkrywać najbardziej efektywne drogi prowadzące do takiej wiedzy o świecie, poprzez którą się uczymy”[2].
Krytyka wielu założeń, na jakich opierają się współczesne systemy edukacyjne, jest także przedmiotem twórczości Kena Robinsona. Zdaniem ww. badacza największego spustoszenia w kulturze dokonują osoby, dla których podstawą nauczania i wychowania jest sztywny podział na nauki i sztuki[3]. Założenie to jest zdaniem Robinsona jedną z głównych przyczyn depersonalizacji całego życia społecznego, którym mają zarządzać tzw. naukowcy, a więc osoby, dla których najważniejsze są takie cechy jak metodyczność, obiektywizm i gromadzenie wyłącznie wiedzy w oparciu o obserwację. Artyści, a szerzej - humaniści – postrzegani są tutaj jako osoby ekspresywne, namiętne i kreatywne i mogą stanowić jedynie dodatek do życia społecznego, który w zasadzie nie ma wpływu na jego jakość. Zdaniem Robinsona zarówno naukę jak i sztukę tworzą żywe istoty ludzkie, które zawsze są osobiście zaangażowane w to, co robią. Artystów i naukowców – pisze w innym miejscu Robinson – nie dzieli przedmiot zainteresowania, dzieli ich raczej to, jak ich ten przedmiot interesuje[4].
Celem serii wydawniczej Pedagogika sztuki jest zainicjowanie i rozwijanie dialogu między osobami reprezentującymi różne środowiska intelektualne i zawodowe wokół możliwości usprawniania i uszlachetniania szeroko pojmowanej działalności edukacyjnej poprzez sztukę. Chodzi także o wykazanie, że jednym z najważniejszych ale zarazem najtrudniejszych zadań, jakie stoi przed współczesnym nauczycielem i pedagogiem jest obudzenie i pielęgnowanie u wychowanków potrzeby uczenia się, jak się uczyć. Aby ww. potrzeba stała się zasadą życia dla współczesnego człowieka, należy – wszędzie, gdzie jest to możliwe – pokazywać konsekwencje wynikające z ostrego podziału na nauki i sztuki, podziału, który wydaje się dominować we współczesnej kulturze.
Chcielibyśmy, aby dyskusja prowadzona w ramach serii Pedagogika i sztuka, dotyczyła co najmniej trzech obszarów badawczych. Po pierwsze, chodzi o wkład, jaki pedagogika może i powinna wnieść na płaszczyźnie przygotowywania człowieka do twórczego odbioru wszystkiego, co proponuje nam współczesna kultura ( pedagogika dla sztuki). Ukazanie sztuki jako swoistego medium edukacyjnego to drugi obszar proponowanych badań (sztuka dla pedagogiki). I wreszcie trzeci obszar – pokazanie możliwości, jakie wiążą się z pojmowaniem pedagogiki jako wielkiej sztuki bycia przewodnikiem ludzi w coraz bardziej złożonej przestrzeni społecznej, której oswojenie wymaga otwarcia się na wartości transcendentalne ( pedagogiczne mistrzostwo).            
 
 

[1]Egan K., Evolution and early understanding: we begin as poets., /w/: Thompson M. S. (red.), Arista. Journal of the Association of Teachers for Philosophy with Children, Vol. 1. No. 2, Bray 2001, s. 11.

[2] „We begin as poets, using the techniques that language allows us to make sense of our world. It is through deployment of those tools and skills that are central to early language development – story, metaphor, rhyme and rhythm, binary structuring and mediation, image formation from words, affective abstraction, and so on – that we may find the most effective routes to learning knowledge of the world”. Ibidem, s. 18.

[3] Robinson K., Out of minds. Learning to be creative, UK: Capstone Publishing  2011.

[4] Ibidem, s 195.

 
Kontakt:
Dr hab. prof. UŚ Urszula Szuścik ulaszus@poczta.onet.pl
Dr hab. prof. UŚ Andrzej Murzyn art107@wp.pl